Laatst bijgewerkt: 17-09-2021

De anticonceptiepil, ook bekend als “de pil”, wordt wereldwijd beschouwd als een van de populairste voorbehoedsmiddelen. Het wordt vaak standaard voorgeschreven en veel vrouwen zijn niet op de hoogte van de ruime keuze aan alternatieven. Bovendien is de pil voor sommige vrouwen niet de perfecte oplossing, omdat ieders lichaam andere behoeften en reacties heeft.

Daarom willen we in het volgende voorstellen welke alternatieven er bestaan en voor wie ze bij uitstek geschikt zijn. We zullen ons in het bijzonder richten op hormoonvrije opties. Men moet echter altijd bedenken dat anticonceptie een heel persoonlijk en individueel onderwerp is en dat iedereen voor zichzelf moet uitmaken welke methode het beste bij zijn of haar lichaam past.




Belangrijk om te weten

  • Hoewel de anticonceptiepil een zeer populair geneesmiddel is dat gebruikt wordt om zwangerschap te voorkomen, heeft het toch enkele bijwerkingen. Die kunnen variëren van kleine ongemakken, zoals hoofdpijn of gewichtstoename, tot een verhoogd risico op trombose of bloedkanker.
  • Hierdoor is hormonale anticonceptie met de pil niet voor elke vrouw ideaal. Er zijn veel hormoonvrije alternatieven, zoals: Koperen spiraaltje, kalendermethode, temperatuurmeting of condooms. De methoden zijn zeer verschillend in hun gebruik en variëren in hun beschermingsfactor.
  • Welk alternatief bijzonder goed is hangt altijd af van de vrouw en van verschillende factoren zoals: Leeftijd, vroegere ziektes en de reactie van het lichaam. Je moet individueel en eventueel in overleg met een arts of gynaecoloog beslissen welk alternatief het beste bij je past.

Definitie: Wat zijn alternatieven voor de pil?

De anticonceptiepil is een zeer populair geneesmiddel dat in de eerste plaats dient voor anticonceptie. Het is een kleine tablet die over een langere periode oraal wordt ingenomen. De pil voorkomt zwangerschap door kunstmatige geslachtshormonen te gebruiken om te voorkomen dat een vrouw ovuleert. (1)

Steeds meer paren overwegen welke anticonceptiemethode voor hen beiden het beste is. Door de informatie over de negatieve gevolgen en bijwerkingen van de pil, worden steeds meer vrouwen sceptisch over het middel. Anticonceptie is een onderwerp dat erop gericht is dat beiden zich op hun gemak voelen. (Image source: Wedding Dreamz/ Unsplash)

Alternatieven voor de pil beschrijven elk ander preparaat, methode of medicijn dat in de eerste plaats als voorbehoedsmiddel gebruikt wordt. Meestal als er over alternatieven voor de pil gesproken wordt, hebben we het over hormoonvrije opties, omdat alleen die niet dezelfde bijwerkingen geven.

Achtergrond: Wat je moet weten over alternatieven voor de pil

Om je een goed geïnformeerd overzicht te geven van anticonceptie en alternatieven voor de pil, hebben we hieronder alle relevante achtergrondinformatie en details nog eens samengevat.

We hebben alle belangrijke vragen beantwoord, zodat we eventuele problemen of zorgen die je over dit onderwerp hebt kunnen ophelderen.

Waarom zou je op alternatieven voor de pil overschakelen?

Natuurlijk heeft de pil enkele positieve kanten en kan ze voor sommigen een goed voorbehoedsmiddel zijn. Een voordeel is dat het als heel veilig wordt beschouwd, zolang het op de juiste manier wordt ingenomen. Bovendien is het middel bijzonder geschikt voor vrouwen met menstruatiekrampen, want de pil verkort niet alleen de cyclus, maar maakt die ook minder pijnlijk. (1)

Maar het is essentieel om ook de nadelen van de anticonceptiepil te overwegen, want de bijwerkingen kunnen soms aanzienlijke gevolgen hebben voor de geestelijke of lichamelijke gezondheid van een vrouw.

De negatieve bijwerkingen kunnen zijn:

  • Misselijkheid, soms met braken (2)
  • Gewichtstoename, vooral bij hoge doses van de hormonen (2)
  • Geestelijke gezondheidsproblemen, zoals depressie of stemmingswisselingen (3)

Deze bijwerkingen zijn meestal minder gevaarlijk en kunnen ongeveer 3 maanden na het begin van de pil verdwijnen.

Het risico op trombose is 2,97 maal groter bij gebruik van de pil, vanwege de hormonen die ze bevat.

Als dit echter niet het geval is en de bijwerkingen als erg onaangenaam worden ervaren, moet je ook naar een alternatief zoeken. Naast de minder gevaarlijke bijverschijnselen zijn er ook die je zeer ernstig moet nemen.

De ernstige bijwerkingen kunnen zijn:

  • Het risico op trombose is gemiddeld 2,97 keer zo groot bij gebruik van de pil als gevolg van de hormonen die erin zitten (4)
  • Het risico op verschillende soorten kanker kan toenemen (5) (6)
  • Afbraak van botweefsel (7)

Ook al komen deze bijwerkingen veel minder vaak voor, toch is het belangrijk dat vrouwen erover geïnformeerd worden voordat ze besluiten de pil te slikken. Er kunnen echter weinig of geen ongewenste bijwerkingen optreden. Bovendien kunnen bepaalde supplementen helpen bij het bestrijden van bijverschijnselen, zo kunnen bijvoorbeeld vitamine D3 tabletten helpen bij de opbouw van botweefsel.

Wat is het verschil tussen hormonale en hormoonvrije anticonceptie?

De anticonceptiepil is een hormonale anticonceptiemethode. Zoals reeds gezegd, gebruikt het kunstmatige hormonen om zwangerschap te voorkomen.

In de meeste gevallen is er een dubbel effect tussen het hormoon oestrogeen, dat de eisprong verhindert, en het progestageen, dat voorkomt dat het sperma in de baarmoeder komt. Verschillende anticonceptiemethoden tellen als hormonale anticonceptie, waaronder: Geboortebeperkingspillen, minipillen, anticonceptiepleisters of de vaginale ring.

Hormoonvrije voorbehoedsmiddelen spelen ook een centrale rol als het gaat om natuurlijke gezinsplanning. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de natuurlijke cyclus van de vrouw om uit te zoeken welke dagen vruchtbaar zijn, zodat ze zwanger kan worden. Natuurlijk kan deze methode ook voor het omgekeerde gebruikt worden. (Image source: Reproductive Health Supplies Coalition / Unsplash)

Bij hormoonvrije anticonceptie worden helemaal geen progestageen en oestrogeen gebruikt, en dus ook niet de hierboven genoemde bijwerkingen. Hierdoor kan het een aantrekkelijke optie zijn voor vrouwen die ofwel reeds bestaande aandoeningen hebben, negatieve ervaringen met de pil hebben gehad, of bang zijn voor mogelijke bijverschijnselen.

Hoe effectief zijn alternatieven voor de pil?

Het is moeilijk om een algemene indicatie te geven van hoe effectief hormoonvrije alternatieven werkelijk zijn. In het bijzonder moet opgemerkt worden dat de doeltreffendheid sterk afhangt van de gebruikte methode. De verschillen tussen de diverse methoden kunnen sterk uiteenlopen.

De volgende tabel kan je helpen een overzicht te krijgen van de veiligheid van de verschillende hormoonvrije anticonceptiemethoden. De Pearl Index wordt gebruikt voor de indeling. De Pearl Index beschrijft de ongewenste zwangerschappen die optreden ondanks het gebruik van een bepaalde anticonceptiemethode. (8)

Hormoonvrije anticonceptiemethoden Zwangerschappen
Coïtus interruptus 4 – 18
Billingsmethode 14
Diaphragma (incl. Spermadodende crème) 1-20
Kalendermethode 9
Condoom 2-12
Vrouwencondoom 5-25
Koperspiraaltje 0.3-0.8
Symptothermische methode 0,4-1,8
Temperatuurmethode 0,8-3
Anticonceptiecomputer 6

Uit bovenstaande tabel blijkt duidelijk dat er soms zeer grote verschillen zijn in de veiligheid van de verschillende methodes. Opgemerkt moet worden dat een juist gebruik de veiligheid kan verhogen. Bovendien kan een combinatie van de verschillende maatregelen de bescherming tegen conceptie verhogen.

Hoe stop ik op de juiste manier met de pil?

Als je de pil al lang slikt, is je lichaam al gewend geraakt aan de hormonen. Als je nu met de pil wilt stoppen, betekent dat een grote verandering.

Voordat je met de pil stopt, is het belangrijk om met je gynaecoloog of arts te praten.

Voordat je met de pil stopt, is het belangrijk met je gynaecoloog of arts te praten, want deze beslissing moet niet lichtvaardig genomen worden. De reden hiervoor is dat de kans op trombose vergroot kan worden, vooral als je in de eerste 6 tot 12 maanden stopt met de pil. (3) (9)

Alternatieven voor de pil: De beste tips & trucs om de ideale anticonceptiemethode te vinden

Er is een ruime keuze aan alternatieven voor de pil, maar het is aan jou om te beslissen welke optie voor jou het beste is. Verschillende factoren zoals je lichaam, medische voorgeschiedenis, ziekten en behoeften spelen een belangrijke rol. In het volgende willen we je een goed gefundeerd overzicht geven van de verschillende mogelijkheden.

Het koperen spiraaltje

Het koperen spiraaltje is een T-vormig lichaam van ijzer, dat erg buigzaam is. Het bovenste uiteinde wordt aan de baarmoeder verankerd. Het koperspiraaltje beschermt tegen ongewenste zwangerschappen vanwege het hoge kopergehalte.

De zaadcellen leven veel korter en als ze nog actief zijn, kunnen ze de baarmoeder bevruchten maar zich niet innestelen. Het koper verandert ook het baarmoederhalsslijm en de afscheiding. Nadat het koperen spiraaltje is ingebracht, blijft het drie tot zeven jaar zitten.

Voordelen
  • Ideaal voor alle leeftijdsgroepen
  • Natuurlijke menstruatiecyclus
  • Hormoonvrij
  • Grote flexibiliteit omdat de anticonceptie lang en ongecompliceerd is
  • Bijzonder geschikt na zwangerschap
Nadelen
  • Mogelijk ongemak na het inbrengen
  • Menstruatiekrampen
  • Risico op infectie

Het koperen spiraaltje wordt heel vaak gebruikt na een zwangerschap, maar het is ook een heel interessant alternatief voor vrouwen van alle leeftijden vanwege de hierboven genoemde voordelen.

Natuurlijk kan een zwaardere menstruatie ongemakkelijk zijn, vooral als je tijdens je menstruatie actief wilt zijn. Een goede oplossing hiervoor zou functioneel ondergoed kunnen zijn, want dit vocht wordt zeer snel opgenomen en is vochtwerend.

De kalendermethode

De kalendermethode kijkt naar de vruchtbare en onvruchtbare dagen van een vrouw. Deze kunnen berekend worden op basis van de periode. De vruchtbare dagen zijn beperkt tot slechts ongeveer vijf tot zes dagen voor de eisprong.

Met deze methode is geslachtsgemeenschap dus alleen mogelijk op onvruchtbare dagen, d.w.z. in de periode tussen ovulatie en menstruatie.

Voordelen
  • Natuurlijke menstruatiecyclus
  • Hormoonvrij
  • Gratis
Nadelen
  • Onzekerheid
  • Lange aanpassingsperiode
  • Cyclus kan (sterk) schommelen

Het is voor deze methode belangrijk je lichaam heel goed te kennen om zo veilig mogelijk te blijven. Natuurlijk kun je op de vruchtbare dagen extra anticonceptie gebruiken als je niet zeker bent. Als je niet vruchtbaar bent, moet je bijvoorbeeld ook een condoom gebruiken.

De anticonceptiecomputer

De anticonceptiecomputer helpt om de hierboven uiteengezette methode te vereenvoudigen en te optimaliseren. Er zijn twee verschillende soorten anticonceptiecomputers: de temperatuurcomputer, die de temperatuur meet als je wakker wordt, en de hormooncomputer, die het hormoongehalte in je urine meet. Dit maakt het mogelijk de vruchtbare en onvruchtbare dagen nauwkeuriger en betrouwbaarder te bepalen.

Voordelen
  • Natuurlijke menstruatiecyclus
  • Hormoonvrij
  • Eenvoudig in gebruik
Nadelen
  • Relatief onveilig
  • Cyclus kan (sterk) schommelen
  • Hogere prijsklasse (tot 600 euro)

Hoewel de anticonceptiecomputer aanzienlijk meer veiligheid biedt in vergelijking met de kalendermethode, moet rekening gehouden worden met de mogelijkheid van onregelmatige cycli. Deze methode is echter aan te bevelen voor vrouwen die hun lichaam kennen en een regelmatige cyclus hebben.

De temperatuur opnemen

De temperatuurmethode wil ook gebruik maken van de natuurlijke cyclus van een vrouw. Om gemakkelijker te weten te komen wanneer je ovuleert, houdt deze methode in dat je elke dag je temperatuur opneemt.

Bij de beoordeling wordt rekening gehouden met de wakende temperatuur. Stijgt de temperatuur elke dag gestaag, dan ben je in de ovulatiefase. Daarna blijft de temperatuur constant op dit niveau tot de volgende periode.

Voordelen
  • Natuurlijke menstruatiecyclus
  • hormoonvrij
  • ontwikkeling van een goed lichaamsbeeld
Nadelen
  • Lange aanpassingsfase
  • temperatuur hangt af van allerlei andere factoren

Ook al is temperatuurmeting een volledig hormoonvrije en natuurlijke optie, toch zijn er enkele factoren waarmee je rekening moet houden. Dit komt omdat het resultaat heel gemakkelijk kan veranderen door invloeden als: stress, ziekte, medicijnen of alcohol. Daarom wordt dit alternatief alleen aanbevolen in combinatie met een ander alternatief.

De Billings methode

De Billings methode heeft ook tot doel de eisprong nauwkeurig vast te stellen. Mits er geen genitale infectie is, kan de kleur en de consistentie van het baarmoederhalsslijm, het slijm dat tijdens de cyclus naar buiten komt, onderzocht worden. Baarmoederhalsslijm komt enkele dagen voor de ovulatie tot uiting en is in verhouding vloeibaarder, helder en draderig.

Voordelen
  • Natuurlijke menstruatiecyclus
  • Hormoonvrij
  • Ontwikkeling van een goed lichaamsbeeld
Nadelen
  • Onveilig
  • Alleen geschikt voor regelmatige cycli
  • Baarmoederhalsslijm hangt af van andere factoren

Alleen gebruikt is deze methode onveilig, maar in combinatie met een ander voorbehoedsmiddel kan ze heel effectief zijn. De preciezere bepaling van de eisprong is hier bijzonder nuttig.

De symptothermische methode

Deze anticonceptiemethode is een combinatie van de kalendermethode, de temperatuurmethode en de al eerder genoemde Billings methode. Behalve de drie reeds beschreven methoden wordt ook de baarmoederhals onderzocht.

Tijdens vruchtbare dagen is, in vergelijking met onvruchtbare dagen, de baarmoederhals: zacht, iets open en iets hoger dan gewoonlijk.

Voordelen
  • Natuurlijke menstruatiecyclus
  • Hormoonvrij
  • Ontwikkeling van een goed lichaamsbeeld
  • Hoge mate van veiligheid
Nadelen

[crosslist] Hoge aanpassingsperiode; Relatief duur omdat veel hulpmiddelen nodig zijn [/cross_list]

Door verschillende anticonceptiemiddelen te combineren, wordt hier een bijzonder veilige maar natuurlijke anticonceptie bereikt. Natuurlijk heb je ook wat tijd nodig om er aan te wennen en je lichaam goed te leren kennen.

Het condoom

Hoewel het condoom een heel bekend voorbehoedsmiddel is, is het minder populair dan hormonale alternatieven zoals de pil.

Condooms voor mannen

Er zijn altijd discussies over welk deel van de heteroseksuele relatie verantwoordelijk is voor anticonceptie. Condooms zijn een optie voor mannen, die ook veel voordelen heeft. Het condoom wordt over de stijve penis van de man gelegd en voorkomt dat sperma in de vagina komt. Beschermt als enig voorbehoedsmiddel tegen soa’s, zoals HIV/Aids, chlamydiale infecties, of hepatitis B;Natuurlijke menstruatiecyclus; Hormoonvrij; Zeer veilig bij juist gebruik Moet altijd opnieuw gekocht worden; Soms wordt het als ongemakkelijk ervaren of als minder intens Om het nadeel van minder intense geslachtsgemeenschap te minimaliseren, wordt ook aangeraden de bekkenbodem te oefenen, wat zowel bij mannen als bij vrouwen talrijke voordelen kan opleveren.

Condooms voor

vrouwen Hoewel veel mensen bij condooms alleen aan de mannelijke versie denken, is er ook een optie voor vrouwen. Vrouwencondooms zijn een condoom met twee ringen, gemaakt van scheurbestendig plastic. De eerste en grotere ring wordt op de schaamlippen geplaatst, terwijl de tweede in de vagina wordt ingebracht. Daarom komen de zaadcellen nooit rechtstreeks in de vagina. Bescherming tegen seksueel overdraagbare aandoeningen, zoals HIV/Aids, chlamydia infecties, of hepatitis B;Natuurlijke menstruatiecyclus; Hormoonvrij; Kan spontaan gebruikt worden; Allergie-neutraal Erg duur vergeleken met gewone condooms; Lange gewenningsperiode; Beschermt alleen tegen ziekten bij absoluut correct gebruik Wat bijzonder voordelig is aan beide versies condooms is dat ze beschermen tegen seksueel overdraagbare aandoeningen. Vooral met onbekende seksuele partners kunnen condooms dus onmisbaar zijn. Geen enkele andere hormoonvrije of hormonale anticonceptiemethode biedt dit positieve aspect. Het algemene argument tegen condooms van minder intense seks kan gecompenseerd worden door de niet zo bekende versie van het vrouwencondoom of door bekkenbodemtraining.

Conclusie

Concluderend kan de pil een goede optie zijn voor vrouwen die last hebben van menstruatiekrampen en wier lichaam de kunstmatige hormonen goed accepteert. Aan de andere kant kunnen de bijwerkingen zijn: Hoofdpijn, misselijkheid, psychische onrust kunnen ook als zeer onaangenaam ervaren worden. Vooral als het gaat om ernstiger bijwerkingen zoals trombose. Het aantal alternatieven is zeer groot en gevarieerd.

Het is echter duidelijk dat er genoeg hormoonvrije opties zijn die aan de individuele behoeften van vrouwen voldoen. Natuurlijk kunnen deze altijd gecombineerd worden, bijvoorbeeld om de beschermingsfactor te maximaliseren. Om deze reden staan hormoonvrije alternatieven op gelijke voet met de pil, hoewel ze nog steeds minder populair zijn. Beeldbron: fotum/ 123rf

Referenties (9)

1. www.apotheken-umschau.de: Verhütung: Die Pille
Bron

2. www.gesundheit.gv.at: Die Pille ist nicht nebenwirkungsfrei.
Bron

3. www.spiegel.de: Was die Pille mit dir macht – und was passiert, wenn du sie absetzt
Bron

4. Vinogradova Y, Coupland C, Hippisley-Cox J. Use of combined oral contraceptives and risk of venous thromboembolism: nested case-control studies using the QResearch and CPRD databases. BMJ. 2015 May 26;350:h2135. doi: 10.1136/bmj.h2135. PMID: 26013557; PMCID: PMC4444976.
Bron

5. Harris NV, Weiss NS, Francis AM, Polissar L. Breast cancer in relation to patterns of oral contraceptive use. Am J Epidemiol. 1982 Oct;116(4):643-51. doi: 10.1093/oxfordjournals.aje.a113447. PMID: 7137151.
Bron

6. Vessey M, Yeates D. Oral contraceptive use and cancer: final report from the Oxford-Family Planning Association contraceptive study. Contraception. 2013 Dec;88(6):678-83. doi: 10.1016/j.contraception.2013.08.008. Epub 2013 Sep 2. PMID: 24090961.
Bron

7. www.osteoporose.de: Erhöhtes Osteoporose-Risiko durch Antibabypille
Bron

8. www.profamilia.de: Pearl-Index der einzelnen Verhütungsmethoden
Bron

9. www.womenshealth.de: Worauf sollte ich achten, wenn ich die Pille absetze?
Bron

Waarom kun je me vertrouwen?

Verhütung: Die Pille
www.apotheken-umschau.de: Verhütung: Die Pille
Ga naar bron
Die Pille ist nicht nebenwirkungsfrei
www.gesundheit.gv.at: Die Pille ist nicht nebenwirkungsfrei.
Ga naar bron
Was die Pille mit dir macht – und was passiert, wenn du sie absetzt
www.spiegel.de: Was die Pille mit dir macht – und was passiert, wenn du sie absetzt
Ga naar bron
Vinogradova Y, Coupland C, Hippisley-Cox J. Use of combined oral contraceptives and risk of venous thromboembolism: nested case-control studies using the QResearch and CPRD databases. BMJ. 2015 May 26;350:h2135. doi: 10.1136/bmj.h2135. PMID: 26013557; PMCID: PMC4444976.
Ga naar bron
Harris NV, Weiss NS, Francis AM, Polissar L. Breast cancer in relation to patterns of oral contraceptive use. Am J Epidemiol. 1982 Oct;116(4):643-51. doi: 10.1093/oxfordjournals.aje.a113447. PMID: 7137151.
Ga naar bron
Vessey M, Yeates D. Oral contraceptive use and cancer: final report from the Oxford-Family Planning Association contraceptive study. Contraception. 2013 Dec;88(6):678-83. doi: 10.1016/j.contraception.2013.08.008. Epub 2013 Sep 2. PMID: 24090961.
Ga naar bron
Erhöhtes Osteoporose-Risiko durch Antibabypille
www.osteoporose.de: Erhöhtes Osteoporose-Risiko durch Antibabypille
Ga naar bron
Pearl-Index der einzelnen Verhütungsmethoden
www.profamilia.de: Pearl-Index der einzelnen Verhütungsmethoden
Ga naar bron
Worauf sollte ich achten, wenn ich die Pille absetze?
www.womenshealth.de: Worauf sollte ich achten, wenn ich die Pille absetze?
Ga naar bron
Recensies