Laatst bijgewerkt: 22-09-2021

De huidige toestand van de wereld kan omschreven worden als bijzonder snel bewegend. Terwijl het tientallen jaren geleden enige tijd duurde voor krachtige veranderingen hun stempel op de samenleving drukten, is de overspanning nu veel korter. Processen worden geleidelijk opnieuw gedefinieerd, vereenvoudigd of vervangen door snellere of goedkopere alternatieven.

Deze omstandigheden worden vooral mogelijk gemaakt door het feit dat de trage voortekenen van de analoge wereld intussen pompeus achter zich gelaten zijn. De sociale gevolgen van technologische verandering worden steeds duidelijker en wijder verbreid. Oude systemen worden vervangen door digitale formaten. In dit proces van zogenaamde digitalisering is er geen einddatum in zicht, zelfs niet in de nabije toekomst.




Belangrijk om te weten

  • Digitalisering is een proces dat al sinds ongeveer de jaren 1970 aan de gang is. Het uiteindelijke doel is analoge processen geheel te vervangen door digitale of technische vooruitgang.
  • Het dagelijks leven is niet meer voor te stellen zonder de gevolgen van de digitalisering. Apparaten zoals PC’s, laptops of smartphones zijn nu een bijna vast onderdeel van het menselijk leven geworden.
  • Digitalisering verandert ook de wereld van het werk. Zowel werknemers als mensen in managementposities kunnen profiteren van aanzienlijk flexibelere voorwaarden.

Definitie: Wat betekent de term “digitalisering”?

De term digitalisering beschrijft in wezen een voortdurende verandering die veranderingen teweegbrengt in de manier waarop de samenleving functioneert. Al bijna 50 jaar worden analoge procédés ofwel helemaal stopgezet, ofwel vervangen door nieuwe benaderingen op digitale basis. In principe kunnen verschillende ordes van grootte samengevat worden. De omzetting van handgeschreven teksten in digitale vorm wordt onder de term “digitalisering” geschaard, net als de automatisering van werkprocessen.

De digitalisering beïnvloedt niet alleen de wereld van het werk – ze heeft ook een sterke invloed op ons dagelijks leven. (Image source: pixabay.com / fancycrave1)

Progressieve digitalisering hangt af van twee essentiële componenten. Behalve computers en andere hardware, die steeds krachtiger worden, spelen ook softwareprogramma’s en algoritmen een niet onbelangrijke rol. Ze zorgen ervoor dat de gewoonten van de mensen veel sneller veranderen dan een paar jaar geleden.

Een bijzonder recent voorbeeld is de smartphone. Hoewel aanraakschermen in het begin van de jaren 2010 nog minder wijdverbreid waren, kun je je het dagelijks leven aan het begin van dit decennium moeilijk voorstellen zonder ze.

Gids: Vragen over het onderwerp digitalisering die je zeker moet behandelen

Om het onderwerp “digitalisering” beter te begrijpen, moeten bepaalde aspecten wat nader bekeken worden. Om je in staat te stellen tot deze inzichten te komen, willen we je hieronder de nodige achtergrondinformatie geven.

Welke voor- en nadelen zijn er aan digitalisering verbonden?

Het proces van digitalisering heeft op grote schaal een aantal voordelen teweeggebracht. Deze verbeteringen zijn vooral te zien op de volgende deelgebieden.

Communicatie & expressie

Door de ontwikkelingen in de digitale wereld ben je wat toegankelijkheid betreft niet langer gebonden aan bepaalde plaatsen of apparaten. Geavanceerde netwerktechnologieën en het wijdverbreide gebruik van het internet betekenen dat over de hele wereld op een kosteneffectieve manier gebeld kan worden. Deze flexibiliteit wordt nog onderstreept door de onafhankelijkheid van de eindtoestellen. Laptops, tablets en smartphones zijn nu ook volledig compatibel met dit raamwerk.

Behalve door de technologie wordt deze positieve verandering ook bevestigd door de verscheidenheid aan communicatiekanalen.

Speciale softwareprogramma’s dienen dit doel net zo goed als sociale media. In deze context is ook een voortdurende bevordering van het publieke discours te zien. Deze platforms maken het veel gemakkelijker om in real time aan belangrijke discussies deel te nemen zonder dat je als gast in een TV programma hoeft op te treden. Registreren voor een vereiste gebruikersaccount duurt meestal hooguit een paar minuten.

Lagere kosten

Wat de media betreft, merk je een aanzienlijke daling van de kosten in de context van de digitalisering. Afgezien van de nu gemakkelijker toegankelijkheid zijn de produktieprocessen ook veel goedkoper. Muziekopnamen, videoproducties en dergelijke kunnen gemaakt worden voor een fractie van wat ze in analoge tijden waren, dankzij de vooruitgang in de digitale wereld. Er is hier ook een aanzienlijke toename in flexibiliteit. Als informatie onder de massa verspreid moet worden, is een website een goedkoper en vaak gemakkelijker alternatief dan een TV-zender of een krant of tijdschrift.

De lage kosten zijn niet alleen merkbaar bij de productie. Door de ontwikkelingen door de digitalisering is het voor de eindgebruiker ook gemakkelijker om toegang tot die media te krijgen. In digitale vorm is de wereldwijde distributie niet alleen logistiek gemakkelijker, maar vergt ze ook aanzienlijk lagere kosten.

Digitalisering brengt betrekkelijk lage kosten met zich mee. (Image source: pixabay.com / USA-Reiseblogger)

Uitgebreide toegang

Zoals al kort gezegd, brengt digitalisering ook een ruimere beschikbaarheid van voorheen tamelijk exclusieve diensten. Als amateur-muzikant, bijvoorbeeld, ben je niet meer noodzakelijk afhankelijk van de deskundigheid van een producer. Met een breed scala aan apparatuur die voor de doorsnee mens betaalbaar is geworden, kun je studio-achtige kwaliteit produceren, zelfs binnen je eigen vier muren. Voor de nodige expertise zijn talloze verklarende video’s meestal gratis te verkrijgen op sociale netwerken als “YouTube”.

Deze trendontwikkeling is ook op andere gebieden merkbaar. De videospellenindustrie, die lucratiever is geworden dan de filmindustrie, trekt niet alleen grote studio’s aan. Onafhankelijke kleine bedrijven of zelfs individuen kunnen zulke media maken. De situatie is vergelijkbaar met nieuwsmedia of tijdschriften. Omdat veel gedrukte media nu steeds meer op een online aanwezigheid vertrouwen, kan deze stap nu overgeslagen worden om aan de slag te gaan. Dus zelfs met alleen toegang tot Internet en voldoende fantasie kun je theoretisch concurreren met veteranen in deze bedrijfstak. Hoewel de digitalisering van de wereld enkele voordelen met zich meebrengt, kunnen negatieve ontwikkelingen de anticipatie op de toekomst enigszins temperen.

Veiligheidsrisico’s

Als persoon van het digitale tijdperk kun je gemakkelijk en op elk moment netwerken met mensen die je wilt – maar dit voordeel kan de samenleving ook kwetsbaar maken. In de dagen van de analoge wereld was het misschien gemakkelijker om de individuele anonimiteit te bewaren. Tegenwoordig laat elke transactie een digitale vingerafdruk achter die in de verkeerde handen kan vallen. Daarom moet je in je dagelijks leven waarschijnlijk iets voorzichtiger zijn dan je een paar jaar geleden misschien geweest was.

Surveillance

Het is algemeen bekend dat veel regeringen in de wereld een vaak buitensporige belangstelling hebben voor het gedrag van hun burgers. Door de vooruitgang in de digitalisering zijn deze regelingen niet alleen gemakkelijker te handhaven, maar geven ze vaak ook toegang tot voorheen onbekende informatie. Zonder het te weten zouden massale inbreuken op fundamentele mensenrechten zo gemeengoed kunnen worden. In extreme gevallen kan dit zelfs de autoriteiten op het toneel brengen die vóór het huidige tijdperk nog niet eens aan zo’n bewaking hadden gedacht.

Digitalisering bevordert het toezicht op burgers. (Image source: pixabay.com / PhotoMIX-Company)

Massa-geproduceerde goederen

Achter de eerder genoemde gemakkelijker toegang tot bepaalde diensten schuilt ook een zekere valkuil. Minder tijd en minder geld gaan helaas vaak hand in hand met minder know-how en kwaliteit. Het voordeel van een ruimer media-aanbod maakt het dus vaak nodig dieper te graven voor kwaliteitsgoederen. Het feit dat lucratieve verdiensten meestal mogelijk zijn ondanks een middelmatige produktie bevordert de mogelijkheden van deze ontwikkeling nog meer. Het overzicht van de beste aanbieding moet daarom, in de toekomst waarschijnlijk nog vaker, op eigen houtje verkregen worden.

Welke invloed heeft de digitalisering op het dagelijks leven?

De gevolgen van de digitalisering zijn wijdverbreid in afzonderlijke landen, maar ook in de wereldmaatschappij. De vooruitgang van deze beweging maakt mensen aanzienlijk onafhankelijker en minder afhankelijk. Voor veel diensten zijn geen langdurige ontmoetingen en onderhandelingen met klanten meer nodig, maar ze kunnen gemakkelijk door jezelf via het internet worden verkregen. Of het nu gaat om verzekeringen, financiële diensten of reisboekingen – de deskundigheid van een tussenpersoon is niet absoluut noodzakelijk. Het is aan jou om te beslissen of je gebruik wilt maken van de diensten die nog steeds aangeboden worden.

Deze groeiende onafhankelijkheid is ook te zien bij vrijetijdsbesteding. Bijvoorbeeld, terwijl de mediaconsumptie in het recente verleden zeer lineair was, kan de consument zich nu oriënteren op zijn eigen ideeën en ritme. Met “Netflix”, “Hulu” en co. kun je je dagelijkse routine plannen zonder op een TV programma te hoeven afstemmen. Omdat veel omroepen nu naast mediabibliotheken ook live streams aanbieden, kun je ook zelf het kader van het lopende programma kiezen.

Ook de gezondheidssector profiteert van de digitalisering.

Portalen zoals “Netdoktor” of “Docfinder” maken het veel gemakkelijker om een geschikte specialist voor speciale behoeften te vinden. In het vervolg kun je je de moeite van het doorbladeren van telefoongidsen of filiaalgidsen besparen. Deze en soortgelijke portalen stellen je in staat gericht te zoeken op basis van criteria als openingstijden, specialisatie, regio en ook beoordelingen van eerdere patiënten. Een nieuwe dokter vinden is nog nooit zo eenvoudig geweest. In verband hiermee zijn ook particulier gebruikte geneesmiddelen en andere remedies gemakkelijker te verkrijgen. Als je plaatselijke apotheek de juiste zalf niet in voorraad heeft, kun je hem online bestellen en aan je deur laten bezorgen. Omdat steeds meer farmaceutische bedrijven online winkels gebruiken, is het zelfs mogelijk prijzen en levertijden te vergelijken.

In het tijdperk van de digitalisering kan dit principe ook toegepast worden op producten uit andere sectoren. Dankzij online winkeliers als Amazon of meer themaspecifieke aanbieders is er vrijwel geen product dat je niet over de hele wereld naar je huis kunt laten sturen. Zo kun je eventuele tekorten in het aanbod die in plaatselijke winkels kunnen bestaan effectief vermijden. De vertrouwde browse-ervaring is ook heel anders dan die van een traditionele winkel. Terwijl je maar toegang hebt tot een beperkt assortiment, bieden online winkeliers aanzienlijk meer producten aan die er gewoon op wachten door jou ontdekt te worden.

Hoe beïnvloedt digitalisering het onderwijs en de wereld van het werk?

Je zult de gevolgen van de digitalisering niet alleen op alledaagse gebieden voelen. Deze ontwikkeling heeft ook positieve sporen nagelaten in onderwijs en werk. Voortgezette opleiding is veelzijdiger dan ooit tevoren. De cursussen die aan veel onderwijsinstellingen worden aangeboden, worden vooral gekenmerkt door het feit dat dit tijdperk tal van nieuwe beroepsprofielen heeft opgeleverd. Alleen al op het gebied van internetspecifieke marketing zijn verschillende soorten werkgelegenheid ontstaan, zoals:

  • Content Manager
  • SEO Manager
  • SEA Manager
  • Social Media Marketing Manager
  • E-commerce Manager

Maar de technologie heeft ook verschillende nieuwe beroepen voortgebracht. “Big data, robotica en automatisering zijn maar een paar van de modewoorden waarvan je zeker meer zult horen in de gedigitaliseerde wereld van het werk. Omdat deze industrie de toekomst van de samenleving steeds meer vorm zal geven, zijn niet alleen nieuwe beroepsprofielen een belangrijke voorspelling. In de nabije toekomst zal overeenkomstige deskundigheid op dit gebied ook dringend nodig zijn om op de arbeidsmarkt te overleven.

In verband met de arbeidswereld mogen de veranderde omstandigheden echter niet onvermeld blijven. Digitalisering maakt het mogelijk werkprocessen veel sneller te voltooien dan in analoge tijden, door het gebruik van computers, waarvan het prestatievermogen voortdurend toeneemt. Ontwikkelingen zoals mobiele apparatuur en wijdverspreide internetdekking maken het ook mogelijk werkplekken aan te bieden die geen permanente aanwezigheid in een kantoorgebouw vereisen.

Veel bedrijven maken het hun werknemers nu al mogelijk hun tijd vrij in te delen om hun taken te voltooien. Dit kan de werknemers aanzienlijk meer motivatie geven, want werk op zelfgekozen tijden belooft ook aanzienlijk meer kwaliteit. Soortgelijke voordelen zie je ook in de wereld van het onderwijs.

Elementen van digitalisering worden gebruikt voor onderwijs aan universiteiten en gymnasia, en in sommige gevallen zelfs in lagere scholen.

Eindapparaten zoals laptops op het schoolbureau zijn dus niet langer een curiositeit. In het hoger onderwijs worden deze voordelen veel meer gebruikt. Door het grotere aantal deelnemers, soms enkele honderden, vergemakkelijken online forums en systemen voor gegevensverstrekking deze processen aanzienlijk. Ook het aantal online lessen via videoconferentie neemt in het hele onderwijs toe. Onder deze omstandigheden is het aanbod van universiteiten voor afstandsonderwijs intussen ook gestaag gegroeid.

Hoe beïnvloedt digitalisering bedrijven?

Vanuit het standpunt van de werkgevers brengt de digitalisering ook enkele, grandioze veranderingen teweeg. De nieuwste technologieën maken het mogelijk om op veel gebieden financiële en tijdbesparingen te realiseren. Daarnaast zijn er belangrijke veranderingen te zien op de volgende gebieden:

  • Coördinatie: In het tijdperk van de digitalisering vinden werkgevers het veel gemakkelijker om het personeel te coördineren met de komende werkprocessen. Een brede waaier van software voor audio- en videoconferenties maakt plaatsgebonden vergaderingen overbodig.
  • Managementstijl: In de context van digitalisering is het niet langer nodig om voortdurend over de schouders van je medewerkers mee te kijken. Veel projecten worden onafhankelijk onder de werknemers gecoördineerd en bijna uitsluitend op basis van het resultaat geëvalueerd. Een noodzakelijke en bevorderlijke druk om te presteren kan dus ook tot stand gebracht worden in combinatie met vlakkere managementstijlen.
  • Toegankelijkheid: De eerder genoemde veelzijdigheid van communicatiekanalen maakt zich ook betaalbaar vanuit bedrijfsperspectief. Contact opnemen met de eigen werknemers wordt dus niet langer beperkt door mogelijke draadloze hiaten of hoge telefoonkosten. Sterke internetverbindingen en mobiele apparatuur maken dit soort coördinatiewerk tot kinderspel.
  • Automatisering: In samenhang met de digitalisering is er nu expertise beschikbaar die bedrijfsprocessen kan automatiseren. Dit vermindert zowel de noodzakelijke controle-inspanning als de behoefte aan menselijke hulpbronnen.
  • Rekrutering: Omdat veel mensen nu plaatsonafhankelijk werken, zijn er ook voordelen voor bedrijven als het om personeel gaat. Mensen met bijzondere vaardigheden zijn niet alleen gemakkelijker te vinden, maar kunnen dankzij de digitale omgeving ook probleemloos in bedrijfsstructuren worden geïntegreerd. Het toenemend aantal zelfstandigen biedt extra flexibiliteit in financiële termen door de projectmatige tewerkstelling.

Zijn er wetenschappelijke studies over het onderwerp digitalisering?

Omdat digitalisering een veelheid van nieuwe perspectieven schept, moeten ook de reikwijdte en de gevolgen ervan dienovereenkomstig geanalyseerd worden. Het Bundesverband Digitale Wirtschaft (Federale Vereniging voor de Digitale Economie) heeft bijvoorbeeld gedetailleerd onderzoek gedaan naar hoe de samenleving dit tijdperk ziet. Mannen en vrouwen zien vooral de volgende ontwikkelingen als positief:

  • Gemakkelijker toegang tot kennis en onderwijs
  • Gemakkelijker dagelijks leven (tijdwinst)
  • Meer mogelijkheden tot communicatie
  • Nieuwe (technische) beroepen mogelijk maken

De respondenten noemden echter ook enkele probleemgebieden van de digitalisering. Eerst en vooral zijn er de eerder genoemde aspecten zoals de bezorgdheid over totale bewaking of een verhoogd veiligheidsrisico voor het individu. Veel ondervraagden zien ook de afhankelijkheid van nieuwe apparatuur en de mogelijke anonimisering van de samenleving als probleemgebieden. Er moet echter ook op gewezen worden dat de eerste twee genoemde problemen vooral gevreesd werden door mensen in de leeftijdsgroep 35-69 jaar.

Er is echter geen volledige overtuiging van deze leeftijd. Slechts 44% vindt dat de digitalisering hun eigen werkomstandigheden gemakkelijker maakt. Er is in dit verband ook nauwelijks vertrouwen in eigen kunnen. Slechts één op de tien deelnemers beschouwt zijn digitale gebruikersvaardigheden als voldoende of bovengemiddeld.

Welke kansen en uitdagingen brengt digitalisering met zich mee?

Door de gestaag groeiende invloed van digitale elementen kan aan deze beweging een hoog potentieel toegekend worden. Zo is er een kans dat de arbeidswereld nog meer positieve veranderingen zal brengen. Geen idee is inmiddels te gek of vreemd. In het tijdperk van de digitalisering is de openheid voor nicheproducten en -diensten groter dan ooit tevoren. Vernieuwers moeten zich dus niet laten afschrikken. Nieuwe producten en diensten kunnen niet alleen de samenleving verrijken, maar ook nieuwe banen scheppen. Dit geldt zowel op kwantitatief als op kwalitatief niveau.

Maar waarschijnlijk zal de grootste uitdaging zijn om een weg te vinden in het steeds groeiende overaanbod.

Eindapparatuur, media, onderwijs, banen – deze en verschillende andere gebieden worden beïnvloed. Het snelle tempo van de gebruikte technologieën maakt deze taak nog moeilijker. Vooral voor oudere of ouder wordende generaties wordt bij de les blijven een belangrijke opgave in het leven.

Wat valt er te zeggen over de toekomst van de digitalisering?

In de toekomst zul je de gevolgen van de digitalisering nog intenser waarnemen. Je kunt aannemen dat de ontwikkelingen die nu nog slechts in geïsoleerde gevallen voorkomen, wijdverbreid zullen worden. Elementen die in het begin genoemd worden, zoals financiële diensten of verzekeringen, worden hierdoor al gekenmerkt. Over een paar jaar zal elke aanbieder in deze sectoren vermoedelijk rekenen op het exclusieve gebruik van de smartphone of tablet door de eindgebruiker.

Een soortgelijk principe zie je waarschijnlijk ook in de wereld van het werk. Snellere processen, meer functieprofielen, maar ook meer concurrentie zijn de invloeden die je van de digitale transformatie kunt verwachten. Sommige ontwikkelingen zijn ook voorgeprogrammeerd op basis van “start-ups”. In de toekomst zal het voor gemotiveerde zelfstandigen gemakkelijker zijn om bedrijven op te richten en bedrijfsstructuren en -processen op te zetten en in stand te houden.

Conclusie

Hoewel de volledige vervanging van analoge processen op een gegeven moment voltooid zal zijn, is digitalisering geen eindige beweging. De maatschappij zal voortdurend bereid moeten zijn om bijkomende veranderingen in het dagelijkse leven te integreren. In de meeste gevallen kunnen we alleen maar speculeren over de precieze omvang. Toch zal het snelle tempo van de veranderingen in de nabije toekomst niet afnemen.0

Beeldbron: pixabay.com / Free-Photos

Waarom kun je me vertrouwen?

Recensies