Compass and map

Als je je op onbekend terrein begeeft, kun je maar beter koers houden. Hiervoor verlaten we ons sinds een aantal decennia volledig op onze smartphone of GPS navigatiesysteem. Maar wat gebeurt er als we alleen zijn en de batterij plotseling leeg is, of het bereik beperkt? Als je een geboren avonturier bent, dan zal dit jou niet van jouw stuk brengen. Want jij hebt jouw kompas en weet hoe je hem kunt gebruiken, om je weg te vinden in een gebied dat je niet kent.

Afhankelijk van de mate van avontuur die je zoekt, zijn er in Nederland verschillende soorten kompassen te verkrijgen. Past een basiskompas goed bij je, of wil je er liever één met meer geavanceerde functies? In dit artikel kom je alles te weten over het kompas en ontdek je welk type kompas het beste aansluit bij jouw behoeften. Want het is nog altijd interessanter om zelf de wereld te ontdekken, dan om het op televisie te zien. Ga je met ons mee op reis?

Belangrijk om te weten

  • Pas het kompas aan op de activiteit die je gaat uitvoeren, of dit nu hiken of duiken is. Veilig en wel aankomen op de plaats van bestemming kent geen prijs.
  • Probeer jouw nieuwe kompas altijd eerst uit op bekend terrein, voordat je je ermee in het wild begeeft. In dit artikel geven we je hierover een aantal tips en aanwijzingen.
  • Door de technologische ontwikkelingen, zijn ook kompassen er uitgebreider op geworden. Het basisprincipe van het kompas blijft gelijk, maar je kunt er momenteel veel meer mee, dan alleen navigeren.

Onze selectie: De beste kompassen op de Nederlandse markt

Niet iedereen kiest op dezelfde manier zijn of haar kompas. Wil je jouw kompas dagelijks en voor je beroep gebruiken, of alleen tijdens de vakantie in de bergen? In het eerste geval kies je waarschijnlijk voor een wat uitgebreider model, dan in de tweede situatie. Hieronder vind je onze selectie van de beste kompassen die in Nederland te koop zijn. Zoals je ziet, is er voor elk wat wils.

Het beste klassieke kompas

Vind snel en nauwkeurig jouw bestemming, met dit kwaliteitskompas van Charminer. Het waterdichte kompas heeft een hoge gevoeligheid en stabiliteit, met duidelijk te onderscheiden richtingen. Ben je verdwaald, dan helpt dit kompas je jouw positie bepalen en stuurt je in de juiste richting. Draagbaar en uniek ontwerp, gemaakt van een duurzame legering. Geraffineerde uitstraling door de decoratieve buitenkant en de ring, waarmee je hem aan je riem bevestigt. Neem hem mee als je gaat kamperen, wandelen, fietsen en jagen.

Het beste militaire mars kompas

Professionals rekenen op dit kompas van Proster, met vizierlens en hellingmeter. Lees het nauwkeurige meetresultaat rechtstreeks af van het kompas. Werkt ook in schemerige omgevingen, door het fluorescerende design van de pijlen en de wijzerplaat. Dit kompas is ook bruikbaar in heuvelachtige gebieden, door de ingebouwde hoogtemeter. Opvouwbare, metalen behuizing met instelbaar prisma. Waterdicht en schokbestendig, waardoor hij ook werkt in extreem weer. Jouw beste reisgenoot in het bos of in de bergen.

Het beste kompas op het water

Ben je de baas aan boord, dan kies je voor dit bootkompas van Plastimo. Bestand tegen spatwater en zeer eenvoudig te bevestigen aan boord. Monteren of in de hand houden, aan jou de keuze, want jij staat aan het roer. Ook is het mogelijk om dit kompas aan de lus om je nek te hangen. Een zeevaarder schrijft over dit kompas: Na meer dan 12.000 zeemijlen had mijn vorige kompas nog altijd geen slijtage. Dit kompas is vrijwel onverwoestbaar. Nu ik mijn zeilboot heb verkocht inclusief kompas, heb ik voor mijn nieuwe reizen weer dezelfde gekocht.

Het beste kompas voor kleine avonturiers

Kindvriendelijk kompas in een set, samen met een loep en een verrekijker. Zodat ook jonge avonturiers klaar zijn voor een reis. Opvallende groene kleur en veilige rubberen coating, die beschermt tegen stoten of vallen. De set met kompas, loep en verrekijker van Promora laat de harten van jonge reizigers sneller kloppen. Inclusief praktische stoffen tas voor het opbergen, een microvezel doek en handleiding. Ontdek de dieren in de dierentuin, speur naar de schatten in het bos en wandel vol zelfvertrouwen met papa en mama mee.

Shopgids: Alles wat je moet weten over een kompas

Het kopen van een kompas kan een heel interessant proces zijn. Als je echt blij wordt van het ontdekken van het onbekende, dan wakkert dit kleine instrument jouw passie zeker aan. In het gedeelte hieronder willen we een aantal vaak gestelde vragen over het kompas beantwoorden. Het gaat hierbij om zowel praktische als theoretische vragen. Dit doen we om je een eindje op weg te helpen op jouw zojuist begonnen ontdekkingsreis.

Compass in the beach

De windroos op het kompas laat de vier windrichtingen zien.
(Bron: Denise Jans: hjmW8FDpHo/ Unsplash.com)

Hoe werkt een kompas?

Het heeft niet zoveel zin om een kompas te kopen, als je niet eerst de basisprincipes kent van dit nuttige instrument. Daarom vertellen we je hieronder wat je moet weten over een kompas en hoe het werkt. Volg de stappen hieronder en voilà, je bent klaar voor je eerste ontdekkingstocht met jouw kompas.

  • Leer eerst jouw kompas kennen: de eerste stap is om de mogelijkheden van jouw kompas te leren kennen. Oefen op bekend terrein.
  • Houd het kompas recht: een kompas moet altijd op een vlakke ondergrond liggen, zodat de pijlen kunnen draaien.
  • Markeer de eindbestemming: gebruik de tweede naald, meestal op de ring, om het kardinaal punt te markeren. Dit is de eindbestemming.
  • Wees je bewust van het verschil tussen het noorden en het magnetische noorden: zoals je in de video hieronder kunt zien, bestaat er een verschil tussen het daadwerkelijke noorden en het magnetische noorden. Doordat de aarde gekanteld is, wijkt het magnetische noorden af van het daadwerkelijke noorden. Ook maakt het verschil waar je je bevindt op de wereldbol en de tijd van het jaar, raadpleeg hiervoor het internet.
  • Verzeker je van tenminste een paar referentiepunten: het werkt niet om de richting op jouw kompas naar de letter te volgen, zeker niet in ruig gebied. Onthoud daarom een aantal referentiepunten onderweg, om je wat breder te kunnen oriënteren op de route.

Hoe werkt de combinatie tussen landkaart en kompas?

Als je een reis naar het onbekende gaat maken, dan is het handig om te weten hoe je je kunt oriënteren. Begin je route door deze te markeren op de landkaart. Let hierbij op het landschap, mogelijke obstakels en referentiepunten. Als je uit de kaart niet kan afleiden hoe een landschap er precies uitziet, dan kun je altijd terugvallen op jouw kompas.

Zet de richtlijn van het kompas op 0º of 360º en leg hem op de kaart. Op deze manier zie je zowel de richting naar de eindbestemming, als de route ten opzichte van het noorden. Je kunt de hele route op jouw kompas doen, of hem alleen gebruiken om bepaalde punten op de route te duiden. Vervolgens, kijk je hoe jouw route over de landkaart loopt, ten opzichte van het noorden.

Silver Compass

Een observatiespiegel of doorkijkraampje op een kompas helpen je om jouw route te bepalen.
(Bron: Jametlene Reskp: 3Dtu6_XfqIk/ Unsplash.com)

Welke elementen mogen er niet ontbreken op een kompas?

Met het verstrijken van de jaren, komen er steeds meer soorten kompassen met nieuwe functies op de markt. Als je nog niet zo vaak met een kompas hebt gewerkt, dan kun je beter eerst beginnen met een goed basismodel. Hieronder een aantal elementen die daar sowieso op moeten zitten:

Elementen op het kompas Wat is het precies?
Gemagnetiseerde naald Dit is een bewegende naald, die automatisch het magnetische noorden aanwijst. De meeste gemagnetiseerde naalden drijven in een dempende vloeistof, die de bewegingen van de naald stabiliseren.
Bewegende ring een onderdeel van het kompas waarop de graden 0º tot 360º staan aangegeven en die je kunt draaien. Je gebruikt hem, bij het markeren van jouw eindbestemming.
Wijzerplaat De basis van het kompas. Soms is deze doorzichtig en kun je er afstanden op de landkaart mee meten.
Pijlen en lijnen Deze dienen om de oriëntatie preciezer te maken.
Loep Helpt bij het bekijken en uitvergroten van specifieke elementen op de kaart, vooral de kleinere elementen.
Lichtgevende indicatoren Dit zijn de lichtgevende onderdelen op het kompas. Ze helpen je navigeren als het schemert of donker is.

Wat is beter, een analoog of digitaal kompas?

Deze vraag is niet zomaar te beantwoorden, omdat in iedere situatie een ander type kompas handiger is. We beperken ons hieronder daarom tot het aanduiden van de verschillen tussen deze twee. Op deze manier kun je zelf bepalen wat je zinvoller lijkt in jouw situatie: een analoog kompas of een digitale. Analoge kompassen hebben geen stroom nodig, in tegenstelling tot de digitale kompassen. Deze laatste werken op batterijen of accu’s, die het precies op cruciale momenten kunnen laten afweten. Maar, een digitaal kompas kan, anders dan een analoog kompas, signalen uitzenden die je helpen om op koers te blijven.

Holding a compass

Een spiegel is een ideale functie, als je je in de bergen of op onontdekte plekken begeeft.
(Bron: Kendall Lane: yEDhhN5zP4o/ Unsplash.com)

Welke soorten kompassen zijn er?

Welke soort kompas het beste past bij jouw gebruik, hangt af van wat je er precies mee wilt doen. In de tabel hieronder laten we je de verschillende soorten kompassen laten zien, samen met de belangrijkste kenmerken.

Type kompas Waartoe dient het? In welke situaties handig?
Militair-, lens- of marskompas Ontworpen voor de lange afstand, met een beperkte foutmarge. Moeilijker in gebruik, maar wel het meest gebruikte kompas, samen met een cartografisch kompas.
Cartografisch kompas Gebruikt samen met een topografische kaart. Heeft een doorzichtige onderkant, die je over de landkaart beweegt. Beperkte foutmarge. Veel gebruikt kompas tijdens het wandelen.
Zeekompas Vooral toegepast aan boord van schepen, maar ook wel in andere vervoersmiddelen. Vooral geschikt voor oriëntatie op zee.
Handkompas Houd je simpelweg in de richting van jouw eindbestemming en vergt weinig mentaal of visueel werk. Vaak gebruikt tijdens opleidingen.
GPS kompas Gebruikt satellieten die rond de aarde cirkelen om de exacte locatie te bepalen en de route aan te geven. Militair en professioneel gebruik, volgens hetzelfde principe als een navigatiesysteem.

Hoe gebruik ik de windroos op mijn kompas?

Windroos, je hebt er vast wel eens over gehoord of gelezen. In de video hieronder, kun je hem duidelijk zien. Het uiterlijk van de windroos komt terug op alle kompassen, hoe minimalistisch ook. Een windroos is een cirkelvormig symbool die de vier kardinale punten (of windrichtingen) aangeeft, op basis van de horizon. Je baseert jouw oriëntatie op deze vier richtingen: noord, oost, zuid en west. Op sommige kompassen zijn ook te tussenrichtingen te zien, zoals het noordoosten of het zuidwesten. Windrozen helpen je preciezer bepalen waar je bent en welke kant je op gaat.

Waar moet je op letten bij je aankoop?

Veel kompassen lijken op elkaar, maar kunnen toch compleet van elkaar verschillen. Daarom is het handig om te weten waar je op moet letten als je een kompas koopt. Zo voorkom je dat je voor vervelende verrassingen komt te staan, terwijl je al onderweg bent.

Hellingmeter en spiegel

Een hellingmeter en een spiegel geven je net wat meer informatie dan de richting alleen. Met de eerste, kun je een heuvelachtig terrein beter inschatten. Ook kan een hellingmeter van pas komen bij doe-het-zelf projecten, want staat je wasmachine horizontaal en lopen de banden behang loodrecht?

De werking is vergelijkbaar met die van een waterpas, die vaak door bouwvakkers en technici gebruikt wordt. Deze meet met een luchtbubbel in groene vloeistof, of een terrein horizontaal is of een zekere helling heeft. Een kompas met een hellingmeter is dan ook vooral nuttig, als je in de bergen gaat wandelen.

Looking for a place with a compass

Veel kompassen lijken op elkaar, maar kunnen toch compleet van elkaar verschillen.
(Bron: Danii Silantev: ioYwosPYC0U/ Unsplash.com)

Op een cartografisch kompas en een militair kompas zit vaak een spiegel. Deze open je in een hoek van 45 graden, waardoor je bepaalde objecten of referentiepunten kunt uitlijnen op de kaart. Ook kun je met een spiegel lichtstralen reflecteren, om lichtsignalen af te geven. Een spiegel op een kompas is vooral zinvol als je je op nauwelijks gemarkeerd terrein bevindt.

Reflectoren

Reflectoren zijn de fluoriserende of licht weerkaatsende onderdelen op het kompas, die het mogelijk maken te navigeren als het schemert. De gemagnetiseerde naald is vaak een reflector. Op een digitaal kompas is deze vaak verlicht. Want je weet niet altijd wanneer de zon op of onder gaat, waardoor je overvallen kunt worden door de duisternis. Dankzij de reflectoren op jouw kompas, vind je dan alsnog de weg.

Silver compass

Er zijn in de laatste jaren veel verschillende soorten kompassen op de markt gekomen.
(Bron: Absolutvision: uCMKx2H1Y38/ Unsplash.com)

Duurzaamheid

Als je een goed, krachtig, optimaal presterend kompas zoekt, dan koop je niet de eerste de beste. Ga je outdoor op pad, kies dan voor een kompas van stevig materiaal, ben je op het water, let dan op waterbestendigheid. De meest eenvoudige handkompassen zijn vaak van plastic. Prima om mee te beginnen, of voor onderwijsdoelstellingen. Maar maak het jezelf niet moeilijk als je aan extremere sporten doet, of je in gebieden bevindt waar nauwelijks voorzieningen zijn. Ga voor een kompas waar je voor langere tijd op kunt rekenen.

Universele naald

Een universele naald is een kompasnaald die in beide aardse hemisferen werkt, zowel op het noordelijk als het zuidelijk halfrond dus. Vooral voor wereldreizigers is dit een onmisbaar onderdeel op een kompas.

Universele naalden op een kompas, compenseren de verschillen in de magnetische velden op beide polen van de aardbol. Op een simpel kompas wijst de naald je dan wel het noorden, dan wel het zuiden aan, afhankelijk van het halfrond waarop je je bevindt. Met een universele naald, voorkom je dus dat je de weg kwijtraakt, op het moment dat je de evenaar overschrijdt.

Using a compass in the woods

Met een hellingmeter kun je een heuvelachtig terrein beter inschatten.
(Bron: Jamie Street: _94HLr_QXo8/ Unsplash.com)

Samenvatting

Een kompas is een uitermate handig instrument, als je je op onbekend terrein begeeft. Vooral tijdens het wandelen en hiken gebruikt men vaak een kompas. Als je er een wilt kopen, bepaal dan eerst waarvoor je hem precies wilt gebruiken. Ga bij professioneel gebruik of in gebieden met weinig voorzieningen, voor een kompas met meerdere functionaliteiten, zoals een hellingmeter en een spiegel.

Het betreden van onbewoonde gebieden kan namelijk de nodige risico’s met zich meebrengen. Dan is het handig om je goed te kunnen oriënteren. Oefen alvast met jouw kompas op bekend terrein, zodat je er handigheid in hebt, voordat je je middenin de rimboe bevindt, of op open zee.

Als dit artikel je heeft helpen oriënteren op een kompas, dan willen we je uitnodigen om dit artikel te delen via sociale media, of jouw reactie hieronder achter te laten.

(Bron van de uitgelichte afbeelding: Hendrik Morkel: eAtOTvnkQI/ Unsplash.com)

Waarom kun je me vertrouwen?

Maudy is een absolute natuurfreak. Ze houdt van wandelen en heeft al verschillende bergen beklommen. Ze is een enthousiaste survival camp trainer en geeft cursussen in survival training in de natuur.