Laatst bijgewerkt: 28-09-2021

Elk jaar worden in Duitsland ongeveer 10 – 20 mensen per 100.000 inwoners ziek van alvleesklierontsteking. In 2018 leden in Duitsland bijna 54 000 mensen aan de ziekte(1).

Hoewel veel mensen niet weten wat pancreatitis precies is, kan het zeer ernstige gevolgen hebben. Getroffenen lijden meestal aan hevige pijn in de bovenbuik en kunnen zich aanvankelijk niets bij de pijn voorstellen.

Maar als de alvleesklier ontstoken is, dan moet er snel actie ondernomen worden. Afhankelijk van de soort ontsteking kan de ziekte tot levensbedreigende situaties leiden.

Dit artikel is bedoeld om je meer informatie te geven over het klinische beeld en de andere symptomen van een ontstoken alvleesklier, en om er passende maatregelen tegen voor te stellen. Je krijgt dus waardevolle informatie en tips over hoe je met pancreatitis moet omgaan.




Belangrijk om te weten

  • De alvleesklier speelt voor ons mensen een heel belangrijke rol. Enerzijds scheidt het spijsverteringsenzymen af die nodig zijn voor een goede vertering, vooral van vetten. Anderzijds produceert de alvleesklier o.a. het hormoon insuline, dat onze energiebalans regelt. Dit betekent dus dat de alvleesklier essentieel is voor onze spijsvertering en de regulering van de bloedsuiker.
  • Als je last hebt van een ontstoken alvleesklier, is dat meestal meteen merkbaar. De meest voorkomende symptomen zijn: Hevige pijn in de bovenbuik, misselijkheid, opgeblazen gevoel, en koorts.
  • Galstenen en overmatig alcoholgebruik zijn de meest voorkomende oorzaken van alvleesklierontsteking. Om je pancreas gezond te houden en mogelijke ontstekingen te voorkomen, is het dus belangrijk een gezonde levensstijl te leiden. Gezonde voeding, het vermijden van alcohol en sigaretten, en lichaamsbeweging spelen allemaal een belangrijke rol.

Definitie: Wat is de functie van de alvleesklier?

De alvleesklier is een orgaan dat voor de ruggengraat en achter de maag ligt. Het bevindt zich dus vrij centraal in ons lichaam(2). Maar niet alleen is de ligging centraal, ze speelt ook een zeer centrale en vitale rol voor ons. Daarom is het belangrijk dat we aandacht besteden aan de gezondheid van onze alvleesklier.

Dat komt omdat de alvleesklier twee vitale functies vervult: Enerzijds produceert het de spijsverteringssappen die nodig zijn om ons voedsel in de darmen af te breken en te vermalen. Anderzijds is het verantwoordelijk voor de productie van de hormonen insuline en glucagon, die de bloedsuikerspiegel regelen.

Dit betekent dat voor onze spijsvertering, de beheersing van de bloedsuiker en voor de celgroei, die ook door insuline wordt bevorderd, de alvleesklier een noodzakelijk onderdeel van het menselijk lichaam is(3).

Achtergrond: Wat je moet weten over een ontstoken alvleesklier

Zoals je ziet speelt de alvleesklier een belangrijkere rol in ons lichaam dan je aanvankelijk zou verwachten. Opdat je je dagelijks leven zonder ongemak of beperkingen kunt leiden, is een gezonde alvleesklier een must.

Een ontstoken alvleesklier kan niet alleen onaangenaam zijn, maar in sommige gevallen ook levensbedreigende of langdurige gevolgen hebben.

Als je vermoedt dat je een ontstoken alvleesklier hebt, is het eerst belangrijk om de precieze symptomen en klinische beelden van de ontsteking vast te stellen. Er zijn belangrijke aspecten waar je op moet letten voordat je overgaat tot mogelijke oplossingen. In het volgende gedeelte gaan we daarom nader in op de vragen die het meest gesteld worden in verband met pancreatitis.

Wat veroorzaakt een ontstoken alvleesklier?

Er zijn twee soorten pancreatitis: Acute pancreatitis en chronische pancreatitis. De medische term voor beide vormen is pancreatitis.

De meest voorkomende oorzaak van acute pancreatitis zijn ziekten van de galwegen (“biliaire” pancreatitis). 35-40% van alle ontstekingen kan toegeschreven worden aan galsteenziekte. Een andere oorzaak kan overmatig alcoholgebruik zijn (“alcoholische” pancreatitis), dat ook verantwoordelijk is voor ongeveer 35-40% van alle pancreatitis(4).

In sommige gevallen kunnen ook medicijnen, trauma of infecties de ontsteking opwekken. Bovendien is de oorzaak bij 10% van alle lijders onbekend (“idiopathische” pancreatitis)(5).

Bij chronische pancreatitis is alcoholgebruik de belangrijkste trigger. Meer dan 70% van de gevallen is het gevolg van overmatig en langdurig alcoholmisbruik(5). Verhoogd vetgehalte in het bloed, medicijnen, stofwisselingsziekten, genetische afwijkingen behoren in zeldzame gevallen ook tot de oorzaken van chronische pancreatitis.

Een ontstoken alvleesklier kan in het algemeen ook het gevolg zijn van een ongezonde levensstijl, vooral als het dieet verkeerd is.

Wat zijn de typische symptomen van een ontstoken alvleesklier?

Ook hier hangt het ervan af of je last hebt van een acute of chronische ontsteking:

Acute pancreatitis uit zich vooral door hevige pijn in de bovenbuik. Deze pijn kan als een riem over de rug of in de borst lopen en gaat vaak gepaard met misselijkheid, koorts en problemen met de bloedsomloop.

Sommige mensen klagen over ophoping van water in de buik of over een opgeblazen buik in het algemeen. Het grote verschil met een chronische ontsteking is dat de pijn van een acuut ontstoken alvleesklier plotseling en hevig is, zodat onmiddellijke actie nodig is.

Hevige buikpijn is een typisch symptoom van pancreatitis. (Image source: 123rf / piksel)

Chronische pancreatitis uit zich meestal door herhaaldelijk ongemak in de bovenbuik en rugpijn. De ernst en de duur van de pijn kunnen van persoon tot persoon verschillen, en bij sommige mensen kan ze zelfs dagen aanhouden.

Bovendien zijn de vertering van eiwitten en vetten blijvend verstoord en treedt er diarree op, waardoor de meeste patiënten vermageren. Misselijkheid en een opgeblazen maag zijn ook niet ongewoon bij chronische ontstekingen. Hoe verder chronische pancreatitis vordert, hoe groter de kans dat de lijders diabetes mellitus ontwikkelen.

De meeste mensen merken een ontsteking van de alvleesklier snel op, vooral door de pijn die ze veroorzaakt. Maar dit is niet altijd het geval. In sommige gevallen is de ontsteking nauwelijks merkbaar:

Algemene symptomen (kunnen) gering, onopvallend, of zelfs afwezig zijn bij acute en chronische schade(6).

Hoe wordt de diagnose pancreatitis gesteld?

Als je vermoedt dat je pancreatitis hebt, ga dan naar je huisarts of, als de pijn erg hevig is, naar het ziekenhuis. De arts zal eerst je buik palperen en je vragen naar risicofactoren zoals alcoholgebruik, medicijnen en aanwijzingen voor galstenen of symptomen zoals krampende pijn in de bovenbuik.

Het vraaggesprek en het lichamelijk onderzoek worden gevolgd door een bloedonderzoek om de niveaus van bepaalde spijsverteringsenzymen te controleren die verhoogd zijn bij ontstekingen. Vaak wordt ook een echografie of een computertomografie-scan gemaakt(7).

Hoe wordt pancreatitis behandeld?

Als je arts vaststelt dat je een ontstoken alvleesklier hebt, zijn er verschillende manieren om die te behandelen, afhankelijk van de soort ontsteking die je hebt. We hebben de meest relevante methoden voor je samengevat:

Acute pancreatitis wordt meestal in het ziekenhuis behandeld. De gevolgen en symptomen van de ziekte worden behandeld door het geven van bloed, krampstillende medicijnen en parenterale voeding. Dit betekent dat er de eerste dagen voeding en vocht aan het bloed onttrokken wordt om de alvleesklier te ontlasten. Als de ontsteking ernstig is, kan ook een antibioticum toegediend worden.

De behandeling wordt meestal in een ziekenhuis gegeven.

Als niet-chirurgische maatregelen niet voldoende zijn, is in sommige gevallen een operatie nodig. Dit is het geval bij ongeveer 20 – 25% van alle patiënten(8). Als de ontsteking veel dood weefsel in de alvleesklier veroorzaakt, moet het operatief weggesneden worden. Bij biliaire pancreatitis wordt de galsteen ook operatief verwijderd.

Chronische pancreatitis is niet te genezen en het doel bij de behandeling ervan is de ontstekingsepisoden te voorkomen en de symptomen te verminderen. Dit betekent dat de therapie beperkt blijft tot symptoombestrijding. Daarom worden pijnstillende medicijnen toegediend, afhankelijk van de ernst van de pijn. Als de ontsteking al zover is gekomen dat er diabetes is ontstaan, krijgen de lijders regelmatig insuline toegediend.

Een belangrijk aspect van de behandeling is ook het vermijden van alcohol, vooral als alcoholgebruik de ontsteking uitlokte. Bovendien moeten lijders spijsverteringsenzymen en voedingsstoffen innemen, bijvoorbeeld via voedingssupplementen, om het tekort in het lichaam te compenseren.

Chirurgische ingrepen kunnen leiden tot langdurige successen bij de chronische ziekte, die de pijn voor langere tijd bestrijden(9).

Als de alvleesklier chronisch ontstoken is, ontstaan vaak vernauwingen van het ductale systeem of cysten. Als dit het geval is, moeten ook deze dingen chirurgisch behandeld worden om de symptomen te verlichten. De operatie vermindert dan de druk in de alvleesklier. In zeldzame gevallen kan de alvleesklier ook geheel of gedeeltelijk verwijderd worden als de vorige methoden niet geholpen hebben.

Samenvatting:

Behandeling Acute pancreatitis Chronische pancreatitis
Niet-chirurgische behandeling Intramurale behandeling in het ziekenhuis Bloedproducten, anti-epileptica en parenterale voeding. Het doel van de behandeling is de ontstekingsepisoden te voorkomen en de symptomen te verminderen. Pijnstillende medicatie wordt toegediend, afhankelijk van de ernst van de pijn
Chirurgische behandeling Dood weefsel van de alvleesklier moet zo nodig operatief worden weggesneden. Bij biliaire pancreatitis, wordt de galsteen ook operatief verwijderd. Een operatie om de pijn voor een langere periode te verlichten. Een operatie vermindert de druk in de alvleesklier In zeldzame gevallen kan de alvleesklier geheel of gedeeltelijk worden verwijderd.

Eerst en vooral is het belangrijk onderscheid te maken tussen de twee vormen van ontsteking. Of een ontstoken alvleesklier gevaarlijk is of niet hangt af van het verloop en de ernst van de ontsteking.

De acute pancreas is meestal ongevaarlijk. Als de behandeling zonder complicaties verloopt, hebben de meeste patiënten er meestal geen (ernstige) gevolgen van. Toch moet je alvleesklierziekte niet licht opvatten.

In 20 procent van de gevallen kunnen zich echter ernstige gevolgen ontwikkelen, die dan verder behandeld moeten worden. Ongeveer 3 procent van de patiënten sterft aan acute pancreatitis ten gevolge van complicaties of een late behandeling(10). Daarom moet je de ziekte zo veel mogelijk voorkomen. Hoe je dit doet, vind je in dit artikel.

Omdat een chronisch ontstoken alvleesklier niet te genezen is, is hij gevaarlijker dan een acute ontsteking.

Dit betekent echter niet dat de chronische ziekte fataal is. Het is meestal niet fataal, maar de patiënten hebben vaak een verkorte levensduur die beïnvloed wordt door secundaire of bijkomende ziekten van de pancreatitis. Dit betekent dat de verkorte levensduur niet alleen aan de chronische ontsteking kan worden toegeschreven, maar ook aan bijvoorbeeld alcoholisme, dat de ziekte bevordert.

Bovendien is het belangrijk te vermelden dat mensen met chronische pancreatitis een verhoogd risico hebben op pancreaskanker(11). Helaas is dit meestal fataal. Een ander probleem bij de chronische ziekte is dat de patiënten door gebrek aan belangrijke enzymen last hebben van spijsverteringsstoornissen en ondergewicht, zodat het hele lichaam over het algemeen verzwakt is.

Zoals je ziet is een chronische ontsteking van de alvleesklier veel gevaarlijker dan een acute ontsteking. Maar een verkorte levensduur wordt meestal alleen in verband gebracht met overmatig alcoholgebruik.

Hoe lang duurt pancreatitis?

Als je alvleesklier acuut ontstoken is, word je meestal direct als intramurale patiënt behandeld. Je zult de eerste paar dagen zonder voedsel moeten. Tijdens je verblijf in het ziekenhuis krijg je intraveneus (via de aderen) voeding om de alvleesklier zo veel mogelijk te ontlasten.

Hierna zul je geleidelijk weer normaal kunnen eten. Na enkele weken (ongeveer twee tot drie weken) zijn de meeste patiënten weer beter, maar ze moeten er toch voor zorgen een gezonde levensstijl te leiden. Alleen in ernstige gevallen van acute pancreatitis wordt de patiënt langer dan drie tot vier weken behandeld, bijvoorbeeld met intraveneuze voeding (via de aderen).

Chronische pancreatitis kan niet genezen worden en is dus blijvend. Maar de acute episodes van pijn kunnen behandeld worden als de symptomen van de acute ontsteking.

Chronisch zieken moeten bereid zijn om voor altijd met bepaalde beperkingen en plichten te leven. Zo moeten de meeste patiënten vóór elke maaltijd tabletten met belangrijke spijsverteringsenzymen innemen om het tekort in het lichaam te compenseren.

Alvleesklier ontstoken: De beste tips voor een gezonde alvleesklier

Een ontstoken alvleesklier is geen ziekte om te onderschatten. Afhankelijk van hoe ernstig de ontsteking is, kan ze langdurige gevolgen hebben voor onze gezondheid. Hoewel de ontsteking niet altijd ernstig is, moet je het risico niet nemen.

Maar hoe kun je pancreatitis precies vermijden (als het niet genetisch bepaald is)? Om een ontstoken alvleesklier te voorkomen, moet je aandacht besteden aan enkele aspecten van je leven. In het volgende deel krijg je een aantal waardevolle tips voor een gezonde alvleesklier.

Zorg voor een gezonde levens stijl

Zoals verwacht is een gezonde levensstijl de alfa en de omega van ziektepreventie. Net als bijna elke andere ziekte kan een ontsteking van de alvleesklier voorkomen worden door een gezonde levensstijl. Dit is de beste basis voor een sterk en fit lichaam!

Hoewel het niet altijd gemakkelijk is om een gezond leven te leiden, kun je veel ziekten voorkomen en je immuunsysteem ondersteunen met slechts een paar veranderingen. Als je ooit pancreatitis of chronische alvleesklierontsteking hebt gehad, moet je onmiddellijk slechte gewoonten doorbreken en nieuwe gezonde gewoonten beginnen.

Evenwichtige voeding

De eerste stap naar een gezonde levensstijl is voeding. Je dieet moet evenwichtig zijn en weinig vet bevatten als je het risico op alvleesklierziekte wilt verkleinen. Omdat het eten van te veel vet op den duur onopgemerkte galstenen kan veroorzaken, die op hun beurt tot ontsteking van de alvleesklier kunnen leiden, moet je vet zo veel mogelijk vermijden.

Bauchspeicheldrüse entzündet

Wij mensen voelen ons aangetrokken tot de dingen die niet goed voor ons of ons lichaam zijn. Maar de invloed van ongezond voedsel, fast food en zoetigheid op onze gezondheid wordt vaak onderschat. Als we ze te vaak consumeren kan dat ons lichaam blijvend beschadigen. (Image source: Pexels / Daniel Reche)

Je moet ook gemaksvoedsel en fast food vermijden, want die zijn vaak erg vet en bevatten veel additieven. Je moet onder andere de volgende voedingsmiddelen vermijden

  • Chocolade en andere zoetigheden
  • Gebakken voedsel zoals patat, kippenvleugels, gehaktballetjes, enz
  • Worst
  • Vette kaasproducten

Bereid je eigen maaltijden met natuurlijke producten, zodat je weet wat je eet. Verse maaltijden zijn het beste voor een gezonde alvleesklier. Zorg ervoor dat je maaltijden voldoende voedingsstoffen bevatten. De volgende voedingsmiddelen worden aanbevolen

  • Groenten
  • Vruchten
  • Bonen en linzen
  • Volkoren granen

Vooral fruit en groenten zijn goed voor de alvleesklier. Onderzoekers hebben ontdekt dat mensen die veel groenten en fruit eten veel minder kans hebben om alvleesklierkanker te krijgen(12).

Vermijd alcohol en sigaretten

Om acute of chronische pancreatitis te voorkomen, moet je alcohol alleen met mate drinken. Ook sigaretten moet je vermijden. Deze stoffen zijn de gevaarlijkste risicofactoren voor alvleesklierziekte. Als je chronische pancreatitis hebt, vermijd dan alle voedingsmiddelen die alcohol bevatten.

Maar je moet niet alleen alcohol en sigaretten vermijden als je een ontstoken alvleesklier wilt voorkomen, maar ook tal van andere ziekten voorkomen. Het duo kan leiden tot verschillende vormen van kanker, hart- en vaatziekten en longziekten.

Wie in het algemeen een gezond leven wil leiden, zou de eerste grote stap zetten door deze stimulerende middelen op te geven. Bovendien zijn sigaretten en alcohol niet alleen schadelijk voor de gezondheid, maar kunnen ze ook verslavend zijn.

Zorg voor voldoende lichaamsbeweging

Lichaamsbeweging is goed voor je alvleesklier! Gebrek aan lichaamsbeweging is ook een risicofactor voor een ziekte van het orgaan. Omdat lichamelijke activiteit een van de factoren is die bepalen of je overgewicht hebt of niet, moet je een actieve levensstijl leiden. Want hoe fitter je bent, hoe minder vaak onze organen ontstoken raken.

Bauchspeicheldrüse entzündet

Of het nu gaat om krachttraining, cardio, Zumba, yoga of wandelingen in de frisse lucht, lichaamsbeweging is niet alleen goed voor je lichamelijke gezondheid, maar ook voor je geestelijke gezondheid. Na wat lichaamsbeweging voel je je vanzelf beter. (Image source: Pexels / Burst)

Dus als je het risico op pancreatitis wilt verkleinen, is lichaamsbeweging een belangrijke factor. Je hoeft niet per se meteen intensieve trainingen te doen. Verhoog je fitnessniveau langzaam maar gestaag. In het begin helpt het om vaker te gaan wandelen of de trap op te gaan in plaats van de lift te nemen.

Conclusie

Niet veel mensen weten iets over de alvleesklier. Bijna niemand kent de precieze functies ervan, maar dat wil niet zeggen dat het onbelangrijk is voor ons lichaam. In feite is het tegendeel waar: de alvleesklier regelt de bloedsuikerspiegel en produceert verschillende spijsverteringsenzymen die nodig zijn voor onze spijsvertering.

Acute of chronische ontsteking van de alvleesklier wordt (meestal) veroorzaakt door een ongezonde levensstijl. De ontsteking kan bepaalde beperkingen en risico’s veroorzaken. Daarom moet je pancreatitis koste wat kost vermijden. Een gezonde levensstijl zonder overmatig alcoholgebruik en veel lichaamsbeweging zijn de beste manieren om een ontstoken alvleesklier te voorkomen.

Beeldbron: Popov/ 123rf

Referenties (12)

1. Leading Medicine Guide Redaktion. (2021). Die Bauchspeicheldrüse - Anatomie, Funktion und häufige Erkrankungen. Heidelberg: Deutscher Verlag für Gesundheitsinformation GmbH.
Bron

2. Schneiderbaur A. (1952). Erkrankungen der Bauchspeicheldrüse. In: Lehrbuch der Inneren Medizin für Schwestern. Wien: Springer Verlag.
Bron

3. Schneider H.J., Jacobi N., Thyen J. (2020). Die Bauchspeicheldrüse – die Blutzucker-Zentrale. In: Hormone – ihr Einfluss auf mein Leben. Berlin: Springer Verlag.
Bron

4. Huber, W. & Schmid, R. (2011). Diagnostik und Therapie der akuten Pankreatitis. Internist 52, 823–832. https://doi.org/10.1007/s00108-010-2796-x
Bron

5. Klöppel G., Lüttges J., Sipos B. (2020). Pankreatitis. In: Tannapfel A., Klöppel G. (eds) Pathologie. Berlin: Springer Verlag.
Bron

6. Katsch G. & Brinck J. (1938) Die Krankheiten der Bauchspeicheldrüse. In: Baumann W. et al. (eds) Krankheiten der Verdauungsorgane. Handbuch der Inneren Mediƶin. Berlin: Springer Verlag.
Bron

7. Lankisch, P. & Layer, P. (2000). Chronische Pankreatitis: Update - Diagnostik und Therapie. In: Deutsches Ärzteblatt. 97(33).
Bron

8. Akute Pankreatitis. Klinik und Poliklinik für Chirurgie.
Bron

9. Lerch, M., Bachmann, K. & Izbicki, J. (2013). Neue Leitlinie zur chronischen Pankreatitis. Chirurg 84, 99–105.
Bron

10. Gesundheitsinformationen.de (2018). Akute Entzündung der Bauchspeicheldrüse (Pankreatitis). Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (Hrsg).
Bron

11. Pickartz, T., Mayerle, J., Kraft, M. et al. (2010). Chronische Pankreatitis als Risikofaktor für ein Pankreaskarzinom – diagnostische Herausforderungen. Med Klin 105, 281–285.
Bron

12. Chan JM, Wang F & Holly EA. (2005). Vegetable and fruit intake and pancreatic cancer in a population-based case-control study in the San Francisco bay area. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 14(9):2093-7.
Bron

Waarom kun je ons vertrouwen?

Online-Fachartikel
Leading Medicine Guide Redaktion. (2021). Die Bauchspeicheldrüse - Anatomie, Funktion und häufige Erkrankungen. Heidelberg: Deutscher Verlag für Gesundheitsinformation GmbH.
Ga naar bron
Buch
Schneiderbaur A. (1952). Erkrankungen der Bauchspeicheldrüse. In: Lehrbuch der Inneren Medizin für Schwestern. Wien: Springer Verlag.
Ga naar bron
Buch
Schneider H.J., Jacobi N., Thyen J. (2020). Die Bauchspeicheldrüse – die Blutzucker-Zentrale. In: Hormone – ihr Einfluss auf mein Leben. Berlin: Springer Verlag.
Ga naar bron
Fachzeitschrift
Huber, W. & Schmid, R. (2011). Diagnostik und Therapie der akuten Pankreatitis. Internist 52, 823–832. https://doi.org/10.1007/s00108-010-2796-x
Ga naar bron
Buch
Klöppel G., Lüttges J., Sipos B. (2020). Pankreatitis. In: Tannapfel A., Klöppel G. (eds) Pathologie. Berlin: Springer Verlag.
Ga naar bron
Buch
Katsch G. & Brinck J. (1938) Die Krankheiten der Bauchspeicheldrüse. In: Baumann W. et al. (eds) Krankheiten der Verdauungsorgane. Handbuch der Inneren Mediƶin. Berlin: Springer Verlag.
Ga naar bron
Fachzeitschrift
Lankisch, P. & Layer, P. (2000). Chronische Pankreatitis: Update - Diagnostik und Therapie. In: Deutsches Ärzteblatt. 97(33).
Ga naar bron
Internetartikel der technischen Universität München
Akute Pankreatitis. Klinik und Poliklinik für Chirurgie.
Ga naar bron
Fachzeitschrift
Lerch, M., Bachmann, K. & Izbicki, J. (2013). Neue Leitlinie zur chronischen Pankreatitis. Chirurg 84, 99–105.
Ga naar bron
Internetartikel der IQWiG
Gesundheitsinformationen.de (2018). Akute Entzündung der Bauchspeicheldrüse (Pankreatitis). Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (Hrsg).
Ga naar bron
Fachzeitschrift
Pickartz, T., Mayerle, J., Kraft, M. et al. (2010). Chronische Pankreatitis als Risikofaktor für ein Pankreaskarzinom – diagnostische Herausforderungen. Med Klin 105, 281–285.
Ga naar bron
Wissenschaftliche Studie
Chan JM, Wang F & Holly EA. (2005). Vegetable and fruit intake and pancreatic cancer in a population-based case-control study in the San Francisco bay area. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 14(9):2093-7.
Ga naar bron
Recensies