Laatst bijgewerkt: 30-09-2021

In de omgangstaal wordt vaak over vaderschapsverlof gesproken. Het is alleen maar goed en gepast dat aanstaande ouders tijdig omgaan met de mogelijkheden en aanspraken van de wetgever voor het aanstaande ouderschap. Maar wat houdt vaderschapsverlof eigenlijk in en hoe verschilt het van ouderschapsverlof inclusief ouderschapsuitkering?

We ontzenuwen de mythe van het vaderschapsverlof en geven je een begrijpelijk overzicht van de huidige juridische situatie.




Belangrijk om te weten

  • Een EU-richtlijn verplicht de lidstaten echter om overeenkomstige normen voor het recht op ouderschapsverlof vast te stellen. De Duitse regering verwijst nog steeds naar bestaande regelgeving.
  • De verenigbaarheid van gezin en werk wordt momenteel geregeld door bepalingen over ouderschapsverlof en ouderschapsuitkering. Een eventuele invoering van vaderschapsverlof zou deze regelingen niet vervangen, maar aanvullen ten gunste van de werknemer.

Woordenlijst inzending: De term vaderschapsverlof in detail uitgelegd

Om je uitgebreide informatie over vaderschapsverlof te geven, hebben we alle belangrijke vragen over dit onderwerp gebundeld en beantwoord. Zo ben en blijf je goed geïnformeerd als je gaat nadenken over de tijd na de geboorte van je kind.

Wat zegt de richtlijn van de Europese Unie over vaderschapsverlof?

In principe is de EU-richtlijn bedoeld om ouders te helpen gezin en werk beter te combineren. Het regelt minimumnormen op het gebied van de zorg voor afhankelijke personen, moederschapsverlof, ouderschapsverlof en, in samenhang daarmee, vaderschapsverlof. Dit garandeert de vader 10 dagen betaald verlof, naast zijn jaarlijks verlof.

Het is de bedoeling in de Lid-Staten grotendeels gelijksoortige regelingen tot stand te brengen. Economisch zwakkere landen betwijfelen echter of ze betaald verlof rond de geboorte van het kind financieel kunnen dragen.

Vaderschapsverlof

Volgens de EU-richtlijn zou de vader bij de geboorte van het kind recht hebben op 10 dagen betaald vaderschapsverlof, naast het jaarlijkse verlof.

Als moeder en vader samen ouderschapsverlof opnemen, kan de tijd zelfs samen worden genoten. (Image source: Jonathan Borba / unsplash)

Volgens het Bondsministerie voor Gezinsaangelegenheden hebben vaders via de ouderschapsuitkering al de mogelijkheid om betaald verlof op te nemen om meer dan de tien dagen waarin de richtlijn voorziet voor hun kind te zorgen.

Wat zijn de belangrijkste voor- en nadelen van vaderschapsverlof en ouderschapsverlof?

Om je een compact overzicht te geven van de voor- en nadelen van vaderschapsverlof en ouderschapsverlof, hebben we de centrale aspecten nog eens op een rijtje gezet. Zo krijg je een heel goed idee van de voordelen die je als werknemer misloopt als je je aan de EU-richtlijn onttrekt.

Vaderschapsverlof

In dit gedeelte laten we je de voor- en nadelen van vaderschapsverlof zien.

Voordelen

  • 10 dagen extra verlof naast het jaarlijks verlof
  • betaald verlof (100% van het salaris)
  • op korte termijn aan te vragen (7 weken voor de geboortedatum voor vaders)

Nadelen

  • Federale overheid ziet weinig ruimte voor uitvoering

Ouderschapsverlof

In dit hoofdstuk zetten we de voor- en nadelen van ouderschapsverlof op een rij.

Voordelen

  • tot 3 jaar loopbaanonderbreking
  • 30 uur werk per week is mogelijk
  • onbetaald verlof, maar recht op ouderschapsuitkering (65% van het netto-inkomen)
  • Een hechte band met het kind op te bouwen

Nadelen

  • geen recht voor zelfstandigen en directeuren
  • Terugkeren naar dezelfde baan kan problematisch zijn

De bestaande regelgeving inzake ouderschapsverlof is al zeer uitgebreid en gezinsvriendelijk geformuleerd. Niettemin zou de federale regering een open discussie kunnen voeren over het onderwerp vaderschapsverlof.

Wanneer en hoe vraag ik ouderschapsverlof aan?

Ouderschapsverlof hoeft niet aangevraagd te worden. Een schriftelijke aanvraag bij de werkgever ten minste 7 weken vóór de gewenste begindatum is voldoende. Als je de onderstaande stappen volgt, staat niets je vrije tijd voor je kind en gezin in de weg.

  1. Aanvang op de dag van de geboorte: De vader of de ouder die het kind niet baart, moet het ouderschapsverlof uiterlijk 7 weken voor de berekende geboortedatum laten registreren. De moeder moet de inschrijving uiterlijk 7 weken voor het einde van het zwangerschapsverlof indienen.
  2. Begin op een later tijdstip: De inschrijfperiode is altijd 7 weken. Belangrijk is dat 12 van de 36 maanden ouderschapsverlof vóór de 3e verjaardag van het kind moeten worden opgenomen. Voor het aanmelden van ouderschapsverlof tussen de 3e en 8e verjaardag van het kind is de uiterste datum 13 weken voor het ingaan ervan.
  3. Geschreven vorm: Er is geen officiële aanvraag. Een ondertekende schriftelijke aanvraag bij de werkgever is voldoende. Dit moet het precieze begin en einde van het ouderschapsverlof vermelden. Als het ouderschapsverlof op de geboortedag moet beginnen, schrijf dan “vanaf geboorte” en noteer de berekende geboortedatum.
  4. Latere verlenging: Latere verlenging van ouderschapsverlof is mogelijk. De toestemming van de werkgever is echter vereist.
  5. Verdeling: Het ouderschapsverlof kan in drie periodes verdeeld worden. Het is belangrijk dat er een verbintenisperiode is voor de eerste twee levensjaren van het kind. Je moet dus van tevoren beslissen hoe lang je in deze periode ouderschapsverlof wilt opnemen. Schrijf je je voor een deel van de verbintenisperiode niet in voor ouderschapsverlof, dan wordt dit beschouwd als een verklaring van afstand en kan dit later alleen met toestemming van de werkgever veranderd worden. Na afloop van de verbintenisperiode ben je vrij om ouderschapsverlof op te nemen zoals je wilt en ben je niet gebonden aan de toestemming van de werkgever. Je moet echter nog steeds de registratieperiode van 7 weken in acht nemen.
  6. Geboorte van een ander kind: Als tijdens het ouderschapsverlof nog een kind geboren wordt, geldt eerst de overeengekomen duur van het vorige ouderschapsverlof. Pas daarna volgt het ouderschapsverlof voor het extra kind.
  7. Tweelingen: Als je een tweeling hebt, heb je recht op ouderschapsverlof voor elk kind. Dit betekent dat je in plaats van 3 jaar voor een alleenstaand kind, nu 6 jaar kunt nemen tot de 8ste verjaardag van de kinderen.

Stiefouders, adoptieouders, pleegouders en grootouders kunnen ook ouderschapsverlof opnemen. Grootouders en andere verwanten kunnen ouderschapsverlof opnemen als een van de ouders minderjarig is of onderwijs of een opleiding volgt die vóór zijn of haar 18e verjaardag begon. Een geval van onbillijkheid (ernstige ziekte) kan een ouder ook recht geven op ouderschapsverlof.

Hoe kan ik een ouderschapsuitkering aanvragen?

In tegenstelling tot ouderschapsverlof moet de ouderschapsuitkering aangevraagd worden. De aanvraag is pas mogelijk na de geboorte van het kind. Je moet aandacht besteden aan de volgende punten

  • Toepassing binnen de eerste 3 levensmaanden
  • Een aanvraag indienen bij het bureau voor ouderschapsuitkering ter plaatse of digitaal
  • Toon de geboorteakte en een bewijs van eerder inkomen

We raden aan gebruik te maken van de nieuw gecreëerde mogelijkheid van de federale overheid om ouderschapsuitkering digitaal aan te vragen.

Is er hoop op een toekomstgerichte invoering van vaderschapsverlof?

De federale regering heeft maximaal drie jaar de tijd om de nieuwe EU-richtlijn uit te voeren. Het zou daarom tegen 01.07.2022 een nationale wet moeten opstellen die met de richtlijn overeenstemt.

De afzonderlijke EU-landen hoeven echter alleen op te treden als er werkelijk behoefte is aan verbetering en de minimumnormen uit Brussel nog niet gehaald zijn.

De voorschriften scheppen mogelijkheden om de waardevolle tijd in de eerste levensjaren te beleven. (Foto bron: César Abner Martínez Aguilar / unsplash)

Kritiek komt uit het Groene kamp. Franziska Brantner, woordvoerster voor Europees beleid, sprak haar teleurstelling uit over het feit dat de Duitse regering het voorstel van de EU gewoon naast zich neerlegde. Vaderschapsverlof en ouderschapsverlof zijn verschillende dingen en het is onlogisch te zeggen dat het ene goede niet door het andere gevolgd kan worden.

De Europese Commissie kan echter een zogenaamde inbreukprocedure inleiden als een staat geen maatregelen meedeelt om een richtlijn volledig om te zetten of een vermoede schending van het EU-recht niet ongedaan maakt.

Conclusie

In plaats daarvan baseert de Bondsregering zich op bestaande bepalingen inzake ouderschapsverlof en ouderschapsuitkering, die volgens haar al aan de nieuwe EU-vereisten voldoen.

Een eventueel vaderschapsverlof verleent vaders 10 dagen betaald verlof naast hun jaarlijks verlof bij de geboorte van het kind. Maar ouderschapsverlof biedt ouders nu al de mogelijkheid om vanaf de dag van de geboorte een loopbaanonderbreking van 3 jaar te nemen en intensief voor hun eigen kind te zorgen. De ouderschapsuitkering ondersteunt beide ouders financieel gedurende 12 tot 14 maanden.

Beeldbron: Jude Beck / unsplash

Waarom kun je me vertrouwen?

Recensies